Psychoterapia & Coaching

O wypaleniu zawodowym... czyli, gdy urlop nie wystarcza

Wykonując z zaangażowaniem atrakcyjne dla nas zadania czujemy się spełnieni, kompetentni, dobrze radzimy sobie z nieodzownym w pracy stresem, presją czasu. Zdarza się jednak, że satysfakcja z pracy zawodowej jest daleka od oczekiwanej a poziom stresu długotrwale przekracza możliwości konstruktywnego radzenia sobie z nim. Odpowiedzią na przewlekle niekorzystne warunki może być pojawienie się objawów wypalenia zawodowego

 Praca zawodowa jest niezwykle istotnym obszarem życia wielu osób. I trudno się temu dziwić. Aktywność zawodowa jest źródłem różnorodnych korzyści, m.in. finansowych, materialnych ale też gratyfikacji emocjonalnych, daje możliwość samorealizacji, rozwoju. Badania ujawniają, że wśród czynników decydujących o postrzeganych korzyściach z pracy, oprócz czynników finansowych, na czołowych pozycjach osoby pracujące podają: 

- ciekawy zakres obowiązków,
- możliwości rozwoju zawodowego,
- dobrą atmosferę w miejscu pracy,
- zgodność wartości reprezentowanych przez pracodawcę z osobistymi wartościami pracownika.
 
To co wydaje się ważne, dla utrzymania zaangażowania i satysfakcji z pracy, niezbędne jest zrównoważone zaspakajanie tych indywidualnych potrzeb. Istotnym jest też zapobieganie nadmiernemu stresowi wynikającemu z ról zawodowych oraz równowaga między życiem prywatnym a profesjonalnym.
 

W trakcie mniej lub bardziej długiego stażu zawodowego zdarza się, że satysfakcja z pracy zawodowej z różnych przyczyn zanika a długotrwały stres zmniejsza zasoby do efektywnego realizowania zadań czy pokonywania trudności. Przewlekle niekorzystne warunki pracy wraz ze sprzyjającymi uwarunkowaniami wewnątrzpsychicznymi mogą prowadzić do pojawienia się objawów takich jak: brak zaangażowania i entuzjazmu w pracy, chroniczne zmęczenie, apatia, brak chęci kontaktu ze współpracownikami. W sytuacji, gdy wymienione symptomy różnią się istotnie od naszego dotychczasowego sposobu funkcjonowania i nie zanikają przez kolejne dni czy tygodnie, utrudniają realizację zadań, kontakty z ludźmi, do tego towarzyszy im pogłębiające się poczucie niższej skuteczności zawodowej, istnieją przesłanki aby podejrzewać rozwinięcie się syndromu wypalenia zawodowego.
 

Czym jest wypalenie zawodowe, gdzie szukać jego przyczyn?
 

Wypalenie zawodowe jest reakcją organizmu na przewlekłe przeciążenie, stres w pracy. Początkowo wypalenie zawodowe opisywano u przedstawicieli zawodów, których istotą jest praca z ludźmi polegająca na stałym kontakcie i przebiegająca z dużym zaangażowaniem emocjonalnym. Obciążenie emocjonalne w pracy może być związane z udzielaniem wsparcia, konfrontacją z trudnymi, czasem tragicznymi wydarzeniami. To, co pojawia się w konsekwencji, to poczucie zmęczenia, wyczerpania zasobów energii, empatii. Za grupy zawodowe szczególnie narażone na wystąpienie wypalenia uważano przez długi czas lekarzy, pielęgniarki, psychologów, pracowników pomocy społecznej czy nauczycieli.

Obecnie, przyczyn wypalenia zawodowego upatruje się również w warunkach pracy. Szczególnie wagę przypisuje się takim okolicznościom jak: przeciążenie zbyt dużą ilością obowiązków, nadmierny stres i rywalizacja, monotonia, brak możliwości samodzielnego i kreatywnego działania w ramach pełnionych obowiązków, nieprawidłowości w systemach zarządzania i komunikowania z pracownikami, mobbing.

Badając przyczyny wypalenia zawodowego u konkretnych osób nie można pominąć czynników osobowościowych. Konstrukcja osobowości, styl działania czy radzenia sobie z problemami może sprzyjać występowaniu wypalenia, bądź przed nim „chronić”. Za cechy i zachowania sprzyjające pojawieniu się wypalenia zawodowego uważa się m.in. wysoką potrzebę samodzielności, nadmierny entuzjazm i nierealnie wysokie oczekiwania co do rezultatów swojej pracy, nieuzasadnione poczucie misji w działaniu. Specjaliści, pracujący z osobami cierpiącymi na wypalenie zawodowe, zwracają też uwagę na rolę takich cech jak tendencja do unikania trudnych sytuacji czy defensywność. Na wypalenie narażeni są także perfekcjoniści, cechujący się potrzebą kontrolowania zbyt wielu działań z równoczesną tendencją do zaniedbywania innych obszarów swojego życia i relacji z otoczeniem.

Wystąpienie syndromu wypalenia zawodowego jest najczęściej wynikiem jednoczesnego nałożenia się kilku czynników ryzyka. Na podstawie powyższego, przybliżonego opisu czynników sprzyjających wystąpienia wypalenia zawodowego, można wskazać obecnie wiele grup zawodowych, które są na niego narażone. Można wspomnieć m.in. o pracownikach działów sprzedaży (np. przedstawiciele handlowi), marketingu i PR, właścicielach firm, menedżerach, choć to na pewno nie jedyne zawody „wysokiego ryzyka”.
 

Jakie objawy mogą świadczyć o wystąpieniu wypalenia zawodowego?
 

Objawy wypalenia zawodowego rozwijają się z reguły powoli. Warto jednak mieć świadomość, że niezauważone narastają do wymiarów uniemożliwiających funkcjonowanie zawodowe, często również szkodliwie oddziałując na życie prywatne, relacje z najbliższymi. Na ogół, osoby doświadczające zespołu wypalenia zawodowego deklarują występowanie trzech grup objawów:

  • wyczerpanie emocjonalne, rozumiane jako stan zmęczenia emocjonalnego, wyczerpania sił i zasobów do dalszego realizowania zadań w pracy,
  • dehumanizacja w sposobie traktowania współpracowników, klientów, odbiorców usług, przejawiająca się w cynicznym stosunku do ich potrzeb, przedmiotowym traktowaniu. Towarzyszy temu niechęć do kontaktów, spotkań, rozmów. Zdarza się, że narastanie tego objawu prowadzi do złości i agresji wyrażanej wprost (np. prowokowanie konfliktów, ataki słowne) lub biernie (np. nie odbieranie telefonów, odwoływanie spotkań),
  • obniżone poczucie własnych dokonań i skuteczności, co przejawia się występowaniem myśli i przekonań na temat braku kompetencji, wątpienia w sens podejmowanych działań. Przedłużające się występowanie tego typu przekonań prowadzić może u części osób do silnego poczucia winy, które z kolei nasila poczucie zawiedzenia siebie samego i otoczenia.

Co ważne, objawom natury emocjonalnej mogą także towarzyszyć objawy somatyczne, takie jak częste bóle głowy, brzucha, nawracające przeziębienia. Może także dochodzić do zaburzeń snu, co potęguje poczucie wyczerpania i nadmiernego obciążenia obowiązkami.

 

Jakie skutki może powodować wypalenie zawodowe?

 

Wraz z rozwojem syndromu wypalenia zawodowego, wymienione wyżej objawy zaczynają wpływać na sferę zachowań pracownika. Zdarza się wówczas, że realnie spada wydajność jego pracy, zwiększa się ilość nieobecności, może dochodzić do konfliktów ze współpracownikami bądź przeciwnie, do unikania relacji w miejscu pracy. Ma to oczywiście ogromne znaczenie dla organizacji, realizacji jej zadań, osiąganych wyników.

Z czasem, niepowodzenia zawodowe i brak satysfakcji z pracy „przenoszą się” na obszar życia prywatnego, często bardzo destrukcyjnie wpływając na relacje rodzinne czy partnerskie.

Niebagatelne są jednak, przede wszystkim, skutki wypalenia zawodowego dla psychiki pracownika. Wraz z obniżającym się nastrojem, poczuciem niekompetencji i braku zaangażowania rośnie na ogół poziom lęku o siebie, swoją przyszłość, pozycję zawodową.
 
 
W kolejnym artykule przybliżę sposoby pozwalające zapobiegać wypaleniu zawodowemu oraz wskażę metody radzenia sobie z jego objawami jeżeli już się pojawią. Zapraszam do lektury.

Dla Twojej wygody uruchomiłam w Pracowni INVENI możliwość umawiania wizyt online przez SYSTEM REZERWACJI WIZYT ONLINE wraz z płatnościami w systemie PayPal lub Przelewy24.

Rekomendacje i opinie - Psycholog Kraków

Pacjentka_K
28-05-13
Od kilku miesięcy korzystam z psychoterapii u p. Anny. Jestem zadowolona z postępów, choć decyzja o rozpoczęciu nie była łatwa. Czuję się dziś znacznie lepiej niż jeszcz...
Małgorzata
20-07-13
Już na pierwszej konsultacji nabrałam przekonania, że to jest miejsce, którego szukam. Atmosfera sprzyjająca pracy nad sobą. Obawiałam się o to, czy łatwo będzie się otw...

Aktualności

7 skutecznych porad na syndrom niedzielnego popołudnia

Należycie do tych osób, które boleśnie przeżywają tzw. SYNDROM NIEDZIELNEGO POPOŁUDNIA? Uff… westchniecie, a jeszcze w wakacje?! Masakra! 😱

Przez niektóre osoby bagatelizowany, ale skutecznie potrafiący popsuć magię drugiego wolnego dnia weekendu. Przypomina o zbliżającym się, nowym tygodniu. Syndrom niedzielnego popołudnia. Nerwowość, troska, obawa co przyniesie nadchodzący czas.

Więcej…

Ambicje rodziców przekleństwem dziecka – czyli jak świadomie wychowywać dzieci

Amerykański pisarz, autor książki „Szukając Noel” Richard Paul Evans stwierdził, iż: „Dzieci nie pojawiają się na świecie z załączoną instrukcją obsługi. Samemu trzeba nauczyć się, jak radzić sobie z każdym z nich, a gdy ci to zaczyna wychodzić, one postanawiają wyprowadzić się z domu”. Jednym z aspektów dobrego wychowania dzieci jest ich przygotowanie do samodzielnego życia, jednakże u wielu rodziców zauważalny jest problem przenoszenia swoich niepełnionych marzeń, aspiracji, niejako próba stworzenia w nich obrazu lepszego siebie.

Więcej…
Inveni Psychoterapia & Coaching

Dane kontaktowe

INVENI Psychoterapia & Coaching
Anna Pabiańczyk-Kulka
ul. Józefa Sarego 12/14,
31-116 Kraków

Kontakt telefoniczny: +48 501 19 20 48
E-mail: pracownia@inveni-krakow.pl

Partnerzy